NGÀY 17/10 – VIỆT NAM VÌ NGƯỜI NGHÈO, THẾ GIỚI VÌ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Thành tựu giảm nghèo và sức mạnh hợp tác quốc tế vì phẩm giá con người, công bằng xã hội và hòa bình

Ngày 17/10 hằng năm là Ngày Quốc tế xóa nghèo do Liên hợp quốc phát động, đồng thời là dịp để Việt Nam hưởng ứng tinh thần “Vì người nghèo”, nhìn lại những thành tựu đã đạt được và tiếp tục khẳng định trách nhiệm chung đối với những người còn gặp khó khăn.

Trong một thế giới vẫn chịu tác động của xung đột, bất bình đẳng, thiên tai và biến đổi khí hậu, xóa nghèo không chỉ là nhiệm vụ kinh tế – xã hội. Đó còn là yêu cầu nhân văn, gắn liền với phẩm giá con người, cơ hội phát triển bình đẳng và nền tảng của hòa bình bền vững.

Giảm nghèo – từ truyền thống nhân ái đến phát triển bền vững

Tinh thần tương thân tương ái, “lá lành đùm lá rách” là giá trị lâu đời trong văn hóa Việt Nam. Kế thừa truyền thống ấy, Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và huy động sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội cùng cộng đồng dân cư.

Cách tiếp cận giảm nghèo ngày càng toàn diện hơn: không chỉ hỗ trợ thu nhập mà còn tạo điều kiện tiếp cận giáo dục, y tế, nhà ở, việc làm, tín dụng ưu đãi và các dịch vụ thiết yếu. Mục tiêu là giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt, có sinh kế ổn định và nâng cao khả năng tự chủ.

Những nỗ lực đó phù hợp với Mục tiêu Phát triển bền vững số 1 của Liên hợp quốc: chấm dứt nghèo đói dưới mọi hình thức ở mọi nơi.

Một dấu mốc nổi bật là chương trình “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”. Đến tháng 8/2025, Việt Nam đã hoàn thành việc hỗ trợ xây mới, sửa chữa 334.234 căn nhà, sớm hơn mục tiêu đề ra 5 năm 4 tháng. Thành quả ấy không chỉ mang ý nghĩa vật chất, mà còn đem lại mái ấm an toàn, sự ổn định và niềm tin cho hàng trăm nghìn gia đình.

Theo số liệu sơ bộ của cơ quan thống kê, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của Việt Nam năm 2025 khoảng 1,3%, giảm 1 điểm phần trăm so với năm 2024. Đây là kết quả đáng ghi nhận, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục quan tâm đến các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số và những nhóm dễ bị tổn thương.

Giảm nghèo bền vững không chỉ được đo bằng số hộ thoát nghèo, mà còn bằng khả năng duy trì thành quả trước những biến động của cuộc sống. Người dân cần có việc làm ổn định, cơ hội học tập, chăm sóc sức khỏe và khả năng ứng phó với bệnh tật, thiên tai hay những cú sốc kinh tế. Vì vậy, chính sách giảm nghèo cần gắn chặt với an sinh xã hội và phát triển bao trùm.

Hợp tác quốc tế – cùng mở rộng cơ hội phát triển

Thành tựu giảm nghèo của Việt Nam trước hết là kết quả của chủ trương, chính sách và nỗ lực của Nhà nước, nhân dân Việt Nam. Trong tiến trình đó, hợp tác quốc tế góp phần bổ sung nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy những giải pháp phù hợp với nhu cầu phát triển.

Các tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc như Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Quỹ Quốc tế về Phát triển Nông nghiệp (IFAD), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Ngân hàng Thế giới đã tham gia hỗ trợ Việt Nam trong các lĩnh vực phát triển sinh kế, giáo dục, việc làm, an sinh xã hội và nâng cao năng lực chính sách. Các tổ chức phi chính phủ quốc tế như Oxfam, World Vision, Plan International và CARE cũng triển khai nhiều hoạt động phát triển cộng đồng, bảo vệ trẻ em, nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ, cải thiện sinh kế và tăng khả năng chống chịu trước thiên tai, biến đổi khí hậu.

Trong các đối tác song phương, Australia là một đối tác phát triển lâu năm của Việt Nam. Từ năm 1973, Australia đã cung cấp hơn 3 tỷ AUD viện trợ phát triển cho Việt Nam. AusAID từng là cơ quan chủ chốt quản lý chương trình viện trợ phát triển của Australia; hiện nay, hợp tác phát triển được triển khai chủ yếu thông qua Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT). Các chương trình tập trung vào phát triển kinh tế, đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng phó biến đổi khí hậu, bình đẳng giới và hòa nhập xã hội. Học bổng Australia Awards cũng tạo cơ hội để nhiều thế hệ người Việt Nam nâng cao trình độ, tiếp cận tri thức và đóng góp cho đất nước.

Một đối tác khác là Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID). Thông qua các chương trình hợp tác với Việt Nam, USAID đã hỗ trợ những lĩnh vực như y tế, người khuyết tật, môi trường và khắc phục hậu quả chiến tranh, trong đó có xử lý ô nhiễm dioxin tại một số địa điểm và cải thiện chất lượng sống cho người chịu ảnh hưởng. Những hoạt động này cho thấy phát triển bền vững còn bao gồm việc phục hồi môi trường, tăng cơ hội hòa nhập và chăm lo cho các nhóm dễ bị tổn thương.

Bên cạnh viện trợ và hỗ trợ kỹ thuật, hợp tác quốc tế còn được thể hiện qua các chương trình tín dụng vi mô, đào tạo nghề, phát triển doanh nghiệp nhỏ và nâng cao năng lực kinh tế của phụ nữ, người lao động nghèo. Giá trị cốt lõi của những mô hình này là giúp người dân không chỉ nhận hỗ trợ, mà còn có công cụ để chủ động cải thiện cuộc sống lâu dài.

Hợp tác chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi tôn trọng ưu tiên phát triển của Việt Nam, gắn với nhu cầu địa phương, minh bạch trong thực hiện và có sự tham gia thực chất của cộng đồng. Người dân cần được nhìn nhận không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn là chủ thể quyết định và tạo nên những thay đổi tích cực trong đời sống của mình.

Xóa nghèo là vun đắp hòa bình

Nghèo đói có thể hạn chế cơ hội học tập, việc làm, chăm sóc sức khỏe và tham gia đời sống xã hội. Ngược lại, khi con người có sinh kế ổn định, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và có cơ hội phát huy năng lực, sự gắn kết cộng đồng và niềm tin xã hội cũng được củng cố.

Bởi vậy, đầu tư cho giảm nghèo chính là đầu tư cho con người, cho công bằng xã hội và cho tương lai hòa bình. Ngày 17/10 nhắc nhở rằng đây không phải trách nhiệm của riêng một quốc gia hay tổ chức, mà là nỗ lực chung đòi hỏi sự phối hợp giữa Nhà nước, người dân, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và cộng đồng quốc tế.

Những thành tựu giảm nghèo của Việt Nam là cơ sở để tiếp tục tiến bước, đồng thời cũng nhắc chúng ta không được quên những người còn ở phía sau. Xóa nghèo không chỉ là giúp một gia đình có thêm thu nhập hay một mái nhà vững chắc, mà còn là trao cơ hội để mỗi người sống có phẩm giá, tự tin làm chủ tương lai và đóng góp cho cộng đồng. Khi tinh thần nhân ái trong nước được tiếp sức bằng đoàn kết quốc tế, mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau sẽ trở thành nhịp cầu nối liền giảm nghèo với phát triển bền vững, và phát triển bền vững với hòa bình.

Nguyễn Thị Mỹ Tiên, HPDF, VPDC