Hộ chiếu Việt Nam xếp hạng 89: Chúng ta cần làm gì để nâng hạng?

HPI cập nhật liên tục dựa trên dữ liệu từ Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và sự thay đổi chính sách xuất nhập cảnh của 227 quốc gia/vùng lãnh thổ trên thế giới. HPI thường cập nhật bảng xếp hạng định kỳ theo hàng tháng hoặc hàng quý.

HPI là bảng xếp hạng mức độ quyền lực của hộ chiếu các quốc gia trên thế giới, bao gồm 199 loại hộ chiếu phổ thông, không tính hộ chiếu ngoại giao dựa trên số lượng điểm đến trong tổng số 227 quốc gia và vùng lãnh thổ mà công dân được miễn thị thực (visa), xin visa điện tử (e-visa) hoặc visa tại cửa khẩu (VOA).

Xếp hạng hộ chiếu Việt Nam có sự dao động qua các đợt cập nhật. Tháng 1/2026, hộ chiếu Việt Nam xếp hạng 86, tăng 5 bậc so với năm 2025. Tháng 3/2026, xếp hạng 84, mức cải thiện khá cao. Tuy nhiên, tháng 7-10/2026, xếp hạng của hộ chiếu Việt Nam xuống vị trí 89, tụt 3 đến 5 bậc so với các kỳ trước đó trong năm, cho phép công dân nhập cảnh khoảng 49–50 điểm đến mà không cần xin visa trước, hoặc được cấp visa điện tử (e-visa), visa cửa khẩu (VOA), hoặc giấy phép du lịch điện tử eTA (Electronic Travel Authorization).

So với các nước trong khu vực Đông Nam Á, hộ chiếu Việt Nam vẫn nằm trong nhóm thấp. Singapore giữ vị trí số 1 thế giới, được miễn visa 192–195 điểm đến, tiếp theo là Malaysia và Thái Lan.

Hộ chiếu Việt Nam bị xếp tụt hạng trên Henley Passport Index chủ yếu là do phương pháp đánh giá của bảng xếp hạng này và các yếu tố liên quan đến mức độ mở cửa, ngoại giao thị thực, cùng các vấn đề về an ninh nhập cảnh.

Cách thức HPI tính điểm của bảng xếp hạng là chỉ dựa trên số lượng điểm khi công dân một nước có thể nhập cảnh mà không cần xin visa trước, hoặc chỉ cần xin visa cửa khẩu (VOA), e-visa, hoặc eTA. Bảng xếp hạng này không phản ánh sức mạnh kinh tế, vị thế chính trị hay tầm ảnh hưởng ngoại giao tổng thể của một quốc gia.

Số lượng các nước miễn thị thực hoặc nới lỏng thủ tục xin thị thực cho công dân Việt Nam thay đổi chậm hoặc điều chỉnh theo từng hiệp định ngoại giao. Nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ vẫn giữ cơ chế kiểm soát chặt chẽ, áp dụng chính sách thị thực khắt khe với công dân Việt Nam do lo ngại về tình trạng cư trú quá hạn, lao động chui, hoặc vi phạm pháp luật xuất nhập cảnh của nước sở tại. Ngược lại, việc mở cửa miễn visa song phương của Việt Nam với các nước khác cũng cần cân đối với yếu tố an ninh quốc gia. Một yếu tố khác là thiếu sự hỗ tương.

Thứ hạng trên Henley Passport Index mang tính tương đối, khi nhiều nước đẩy mạnh ký kết các hiệp định miễn thị thực hoặc thay đổi chính sách thị thực, thứ hạng của Việt Nam cũng sẽ tự nhiên bị đẩy xuống theo các đợt cập nhật.

Cần giải pháp đồng bộ

Để nâng cao vị thế và thứ hạng của hộ chiếu Việt Nam trên thế giới, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược từ ngoại giao, công nghệ cho đến ý thức công dân.

Về ngoại giao, cần đẩy mạnh đàm phán song phương, tăng cường ký kết các hiệp định miễn thị thực (visa), e-visa hoặc visa cửa khẩu (VOA) với nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ hơn. Phát huy vai trò trong khối ASEAN để đề xuất các chính sách đi lại thông thoáng và miễn visa chung trong khối ASEAN. Thực hiện nguyên tắc hỗ tương, có đi có lại, cất nhắc mở rộng diện đơn phương miễn visa cho công dân các nước tiềm năng để tạo động lực đàm phán ngược lại.

Về quản lý xuất nhập cảnh, cần cải tiến kỹ thuật, phát triển hộ chiếu gắn chip, mở rộng việc cấp và sử dụng rộng rãi hộ chiếu có gắn chíp điện tử, đáp ứng tiêu chuẩn bảo mật quốc tế cao. Hiện đại hóa hệ thống quản lý, đẩy mạnh kiểm soát biên giới bằng công nghệ tự động, số hóa dữ liệu dân cư để tăng độ tin cậy với cơ quan nhập cư nước ngoài.

Về kinh tế, cần tăng cường sức mạnh kinh tế, xây dựng nền kinh tế ổn định, lớn mạnh, thu hút đầu tư và du lịch nước ngoài.

Và cuối cùng, nhưng hết sức quan trọng là tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật quốc tế của người Việt khi đi du lịch, lao động hay học tập ở nước ngoài để giảm thiểu tình trạng vi phạm luật cư trú/lao động của nước sở tại, góp phần nâng cao hình ảnh con người và đất nước Việt Nam.

Việt Nam đã nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược với nhiều nước, việc nới lỏng visa từ các nước phát triển vẫn cần thời gian để đồng bộ với các cam kết về quản lý dân cư và an ninh biên giới.

Nỗ lực cải thiện

Thời gian gần đây, Việt Nam đã có nhiều cố gắng và những bước tiến mới về xuất nhập cảnh.

Tháng 10/2026, Việt Nam thí điểm miễn thị thực cho công dân Trung Quốc mang hộ chiếu phổ thông đi du lịch theo đoàn từ 2 người trở lên, tour trọn gói do lữ hành quốc tế Việt Nam tổ chức đến tỉnh Khánh Hòa qua sân bay Cam Ranh trong Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026-2027.

Việt Nam cũng miễn visa cho công dân Nga kéo dài đến 14/3/2028.

Khách nước ngoài và người quá cảnh qua cửa khẩu quốc tế được miễn thị thực lưu trú tại đảo Phú Quốc tối đa đa 30 ngày. Việt Nam cũng cấp E-visa cho công dân tất cả các quốc gia/vùng lãnh thổ với thời hạn lên đến 90 ngày, một lần hoặc nhiều lần.

Với những chính sách mới này, Trung Quốc miễn visa quá cảnh 240 giờ và miễn visa 30 ngày đến đảo Hải Nam cho công dân Việt Nam bắt đầu từ 20/8/2026. Liên bang Nga cũng chính thức miễn thị thực tối đa 30 ngày cho công dân Việt Nam mang hộ chiếu phổ thông từ ngày 15/10/2026 đến 15/10/2027. Nhiều nước khác ở châu Âu và Mỹ Latinh cũng đơn phương miễn thị thực cho công dân Việt Nam.

Cùng những cố gắng mới này, trong tương lai xếp hạng hộ chiếu Việt Nam sẽ được cải thiện.

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Nguyên Đại sứ Việt Nam tại một số nước Trung Đông, Ủy viên Ban Thường vụ Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam